[Company Logo Image]

Home Up สารบัญเว็บ ค้นหา ผู้จัดทำ 

การดุลสมการรีดอกซ์ 1

ปฏิกิริยารีดอกซ์ การดุลสมการรีดอกซ์ 1 การดุลสมการรีดอกซ์ 2
 


[Under Construction]

Home
Up

 

2.  การดุลสมการรีดอกซ์

2.1 การดุลสมการรีดอกซ์โดยใช้เลขอิอกซิเดชัน

การดุลสมการรีดอกซ์โดยใช้เลขอิอกซิเดชันมีหลักการสำคัญคือ ทำให้เลขออกซิเดชันของธาตุหรือไอออนที่เพิ่มขึ้น และเลขออกซิเดชันของธาตุหรือไอออนที่ลดลงให้เท่ากัน จากนั้นจึงดุลอะตอมอื่นที่เลขออกซิเดชันไม่เปลี่ยนแปลง ตรวจสอบความถูกต้องโดยนับจำนวนอะตอมของธาตุและจำนวนประจุไฟฟ้าทั้งด้านสารตั้งต้นและผลิตภัณฑ์ สรุปเป็นขั้นตอนดังนี้

1) หาเลขออกซิเดชันที่เพิ่มขึ้นของตัวรีดิวซ์และเลขออกซิเดชันที่ลดลงของตัวออกซิไดส์

2) ดุลจำนวนอะตอมของธาตุที่เลขออกซิเดชันเปลี่ยนแปลง ซึ่งก็คือตัวรีดิวซ์และตัวออกซิไดส์ รวมทั้งเลขออกซิเดชันที่เพิ่มขึ้นของตัวรีดิวซ์ และเลขออกซิเดชันที่ลดลงของตัวออกซิไดส์

3) ทำผลรวมของเลขออกซิเดชันที่เพิ่มขึ้นกับเลขออกซิเดชันที่ลดลงให้เท่ากัน โดยนำตัวเลขที่เหมาะสมไปคูณ

4) ดุลจำนวนอะตอมของธาตุที่เลขออกซิเดชันไม่เปลี่ยนแปลงทั้งสารตั้งต้นและสารผลิตภัณฑ์ โดยนำตัวเลขที่เหมาะสมมาเติมหน้าสูตรและสัญลักษณ์ และเริ่มจากโมเลกุลใหญ่ก่อน

5) ตรวจสอบความถูกต้องโดยนับจำนวนอะตอมของแต่ละธาตุและผลรวมของประจุไฟฟ้าของสารตั้งต้นและสารผลิตภัณฑ์ ถ้าเท่ากันและแสดงว่าสมการดุลแล้ว ถ้าเป็นสมการโมเลกุลตรวจสอบเฉพาะจำนวนอะตอมไม่ต้องตรวจสอบประจุ

 

ตัวอย่างที่ 1  จงดุลสมการ  Fe2O3   +   CO   ®   Fe   +   CO2

วิธีทำ              1)  หาเลขออกซิเดชันของธาตุหรือไอออนในปฏิกิริยาเพื่อให้ทราบตัวรีดิวซ์และตัวออกซิไดส์

   +3    –2

 

 +2   –2

 

0

 

+4    –2

Fe2O3

+

CO

®

Fe

+

CO2

 

                        2)  หาเลขออกซิเดชันของธาตุหรือไอออนในปฏิกิริยาที่เปลี่ยนแปลงของตัวรีดิวซ์และตัวออกซิไดส์

 

              จากสมการ Fe มีเลขออกซิเดชันลดลง  3 x 2 = 6  Fe2O3 จึงเป็นตัวออกซิไดส์  ส่วน C มีเลขออกซิเดชันเพิ่มขึ้น 2 จึงเป็นตัวรีดิวซ์

                        3)  ทำเลขออกซิเดชันที่เพิ่มขึ้นและลดลงให้เท่ากัน โดยใส่เลข 2 ไว้ข้างหน้า Fe2O3 และใส่เลข  6  ไว้ข้างหน้า CO ทำให้เลขออกซิเดชันที่ลดลงทั้งหมดเท่ากับ 2 x 6  =  12 และเลขออกซิเดชันที่เพิ่มขึ้นทั้งหมด 2 x 6  =  12  ดังนี้

2Fe2O3   +   6CO   ®   Fe   +   CO2

                        4)  ดุลจำนวนอะตอม Fe โดยเติม 4 หน้า Fe และดุลจำนวนอะตอม C โดยเติม 6 หน้า CO2

2Fe2O3   +   6CO   ®   4Fe   +   6CO2

               5)    ทำสัมประสิทธิ์ให้เป็นจำนวนต่ำสุด จะได้ดังนี้

Fe2O3   +   3CO   ®   2Fe   +   3CO2

 

ตัวอย่างที่ 2  จงดุลสมการต่อไปนี้

(aq)   +   H+(aq)   +   H2S(aq)   ®   Cr3+(aq)   +   H2O(l)   +   S(s)

วิธีทำ              1)  หาเลขออกซิเดชันของธาตุหรือไอออนในปฏิกิริยาเพื่อให้ทราบตัวรีดิวซ์และตัวออกซิไดส์

+6    –2

 

+1

 

+1   –2

 

+3

 

+1  –2

 

0

(aq)

+

H+(aq)

+

H2S(aq)

®

Cr3+(aq)

+

H2O(l)

+

S(s)

 

                        2)  หาเลขออกซิเดชันของธาตุหรือไอออนในปฏิกิริยาที่เปลี่ยนแปลงของตัวรีดิวซ์และตัวออกซิไดส์

 

                        3)  ทำเลขออกซิเดชันที่เพิ่มขึ้นและลดลงให้เท่ากัน โดยใส่เลข 3 ไว้ข้างหน้า H2S และ S ดังนี้

 

                        4)  ดุลจำนวนอะตอมที่เลขอะตอมไม่เปลี่ยน โดยเติม 7 หน้า H2O เพื่อทำจำนวนอะตอมของ O ทางด้านซ้ายให้เท่ากับด้านขวา ได้เป็นดังนี้

(aq)   +   H+(aq)   +  3H2S(aq)   ®   2Cr3+(aq)   +   7H2O(l)   +   3S(s)

                        5)  ทำจำนวนอะตอมของ H ทางด้านซ้ายและขวาให้เท่ากัน โดยเติม 8 หน้า H+(aq) ได้เป็นดังนี้

(aq)   +   8H+(aq)   +  3H2S(aq)   ®   2Cr3+(aq)   +   7H2O(l)   +   3S(s)

                        6)  ตรวจสอบจำนวนอะตอมแค่ละธาตุและผลรวมประจุไฟฟ้าของสารตั้งต้นและสารผลิตภัณฑ์

(aq)

+

8H+(aq)

+

3H2S(aq)

®

2Cr3+(aq)

+

H2O(l)

+

3S(s)

 

8(1+)

 

0

 

2(3+)

 

0

 

0

 

ตัวอย่างที่ 3  จงดุลสมการต่อไปนี้

Zn(s)  +  KMnO4(aq)  +  H2SO4(aq)   ®   ZnSO4(aq)  +  MnSO4(aq)  +  K2SO4(aq)  +  H2O(l)

วิธีทำ              1)  หาเลขออกซิเดชันของธาตุหรือไอออนในปฏิกิริยาเพื่อให้ทราบตัวรีดิวซ์และตัวออกซิไดส์

0

 

+1+7–2

 

+1+6–2

 

+2+6–2

 

+2+6–2

 

+1+6–2

 

+1–2

Zn(s)

+

KMnO4(aq)

+

H2SO4(aq)

®

ZnSO4(aq)

+

MnSO4(aq)

+

K2SO4(aq)

+

H2O(l)

                        2)  หาเลขออกซิเดชันของธาตุหรือไอออนในปฏิกิริยาที่เปลี่ยนแปลงของตัวรีดิวซ์และตัวออกซิไดส์

                        3)  ทำเลขออกซิเดชันที่เพิ่มขึ้นของตัวรีดิวซ์ให้เท่ากับเลขออกซิเดชันที่ลดลงของตัวออกซิไดส์ โดยเติม 5 หน้า Zn(s) กับ ZnSO4(aq) และเติม 2 หน้า KMnO4(aq) กับ MnSO4(aq) ได้เป็นดังนี้

                        4)  ดุลจำนวนอะตอมที่เลขอะตอมไม่เปลี่ยน ในที่นี้คือ H  O  และ S เพื่อความสะดวกให้ดุลเป็นกลุ่ม ซึ่งทำได้ดังนี้

                        ดุลหมู่  โดยเติม 8 หน้า H2SO4

                        ดุลจำนวนอะตอมของ O  และ H   โดยเติม 8 หน้า H2O  ดังนี้

5Zn(s) + 2KMnO4(aq) + 8H2SO4(aq)  ®  5ZnSO4(aq) + 2MnSO4(aq) + K2SO4(aq) + 8H2O(l)

 

หมายเหตุ     สมการนี้จำนวนอะตอมของธาตุเท่ากันแล้ว จำนวนประจุไม่ต้องตรวจสอบเนื่องจากในสมการไม่มีไอออน

 

Back to TOP

 

 


[Home] [Up]

บทเรียนออนไลน์นี้จัดทำโดยครูบุญรอด วงษ์สวาท ติดต่อประสานงานเกี่ยวกับเว็บไซต์นี้ โดยส่งความคิดเห็นที่ pmpsci@yahoo.com .
Copyright © 2010 กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ โรงเรียนพรหมานุสรณ์จังหวัดเพชรบุรี
อำเภอเมือง จังหวัดเพชรบุรี 76000
ปรับปรุงครั้งล่าสุด: 25/04/2013 17:28:33 +0700
Hit Counter