[Company Logo Image]

Home Up สารบัญเว็บ ค้นหา ผู้จัดทำ 

การดุลสมการรีดอกซ์ 2

ปฏิกิริยารีดอกซ์ การดุลสมการรีดอกซ์ 1 การดุลสมการรีดอกซ์ 2
 


[Under Construction]

Home
Up

 

2.  การดุลสมการรีดอกซ์

2.2 การดุลสมการรีดอกซ์โดยใช้ครึ่งปฏิกิริยา

การดุลสมการรีดอกซ์โดยใช้ครึ่งปฏิกิริยามีหลักการสำคัญคือ แยกสมการออกเป็นครึ่งปฏิกิริยาออกซิเดชันและครึ่งปฏิกิริยารีดักชัน แล้วดุลทั้งจำนวนอะตอมอะตอมและประจุไฟฟ้าของสารในแต่ละครึ่งปฏิกิริยาให้กัน จากนั้นรวมสองครึ่งปฏิกิริยาเข้าด้วยกัน ตัดสารที่เหมือนกันออกทั้งสองด้าน สรุปขั้นตอนได้ดังนี้

1)    หาเลขออกซิเดชันของธาตุหรือไอออนเพื่อใช้กำหนดครึ่งปฏิกิริยาออกซิเดชัน และครึ่งปฏิกิริยารีดักชัน แยกสมการรีดอกซ์ออกเป็นครึ่งปฏิกิริยาออกซิเดชันและครึ่งปฏิกิริยารีดักชัน พร้อมทั้งแสดงอิเล็กตรอนที่ให้หรือรับ

2)    ดุลจำนวนประจุของครึ่งปฏิกิริยา

2.1  ในสารละลายที่เป็นกรด การดุลประจุจะเติม H+ ลงทางด้านที่ขาดประจุบวก

2.2  ในสารละลายที่เป็นกรด การดุลประจุจะเติม OH– ลงทางด้านที่ขาดประจุลบ

3)    ดุลจำนวนอะตอมทางด้านซ้ายและขวาของครึ่งปฏิกิริยาให้ดุล การดุลอะตอม H และ O ให้เติม H2O  ลงทางด้านที่ขาด H และ O

4)    ทำจำนวนอิเล็กตรอนของแต่ละครึ่งปฏิกิริยาให้เท่ากันโดยการคูณด้วยตัวเลขที่เหมาะสม

5)    รวมสองครึ่งปฏิกิริยาเข้าด้วยกัน แล้วตัดจำนวนอิเล็กตรอนและโมเลกุลของ H2O ออกทั้งสองด้านด้วยจำนวนที่เท่ากัน

6)    ตรวจสอบจำนวนอะตอมของแต่ละธาตุและผลรวมประจุไฟฟ้าให้เท่ากันทั้งสองด้านของสมการ

 

ตัวอย่างที่ 4  จงดุลสมการ   Fe2+(aq)   +   Cl2(aq)   ®   Fe3+(aq)   +   Cl–(aq)

วิธีทำ              1)  เขียนครึ่งปฏิกิริยาออกซิเดชันและครึ่งปฏิกิริยารีดักชัน

 

+2

 

+3

ปฏิกิริยาออกซิเดชัน

Fe2+(aq)

®

Fe3+(aq)   +   e–

 

0

 

–1

ปฏิกิริยารีดักชัน

Cl2(aq)   +   2e–

®

Cl–(aq)

 

                        2)  ทำให้แต่ละครึ่งปฏิกิริยาดุลทั้งจำนวนอะตอมและประจุ

                                                               Fe2+(aq)        ®                 Fe3+(aq)   +   e–

                                                   Cl2(aq)   +   2e–         ®                 2Cl–(aq)

                        3)  ทำจำนวนอิเล็กตรอนที่ให้และรับให้เท่ากัน

                            คูณ 2;                      2Fe2+(aq)           ®                 2Fe3+(aq)   +   2e–

                                                   Cl2(aq)   +   2e–         ®                 2Cl–(aq)

                        4)  รวมสองครึ่งปฏิกิริยาเข้าด้วยกัน หักอิเล็กตรอนออก พร้อมทั้งตรวจสอบประจุ

                                       2Fe2+(aq)   +   Cl2(aq)            ®                 2Fe3+(aq)   +   2Cl–(aq)

 

ตัวอย่างที่ 5  จงดุลสมการ   CN–(aq)   +   (aq)   ®   CNO–(aq)   +   (aq)
ในสารละลายเบสโดยวิธีครึ่งปฏิกิริยา

วิธีทำ              1)  เขียนครึ่งปฏิกิริยาออกซิเดชันและครึ่งปฏิกิริยารีดักชัน

 

+4

 

+6

ปฏิกิริยาออกซิเดชัน

CN–(aq)

®

CNO–(aq)   +   2e–

 

+6

 

+2

ปฏิกิริยารีดักชัน

(aq)   +   3e–

®

(aq)

                        2)  ดุลประจุ เนื่องจากปฏิกิริยาเกิดในสารละลายเบส จึงเติม OH–  เพื่อดุลประจุ

ปฏิกิริยาออกซิเดชัน

CN–(aq)  +  2OH–(aq)

®

CNO–(aq)   +   2e–

 

เติม 2OH–  ด้านซ้ายของสมการที่ขาดประจุลบ

ปฏิกิริยารีดักชัน

(aq)   +   3e–

®

(aq)   +   4OH– (aq)

 

เติม 4OH–  ด้านขวาของสมการเพื่อดุลประจุลบ

 

                        3)  ดุลจำนวนอะตอม เติม H2O  เพื่อดุลอะตอม  H  และ  O

ปฏิกิริยาออกซิเดชัน

CN–(aq)  +  2OH–(aq)

®

CNO–(aq)   +   2e–   +   H2O(l)

 

เติม H2O ด้านขวาของสมการเพื่อดุลจำนวนอะตอม H และ O

ปฏิกิริยารีดักชัน

(aq)  +  4H2O(l)  +  3e–

®

(aq)   +   4OH– (aq)

 

เติม 4H2O ด้านซ้ายของสมการเพื่อดุลจำนวนอะตอม H และ O

 

                        4)  ทำจำนวนอิเล็กตรอนที่ให้และรับให้เท่ากัน โดยคูณด้วยตัวเลขที่เหมาะสม

 

คูณ 3

3CN–(aq)  +  6OH–(aq)

®

3CNO–(aq)  +  6e–  +  3H2O(l)

คูณ 2

2(aq)  +  8H2O(l)  +  6e–

®

2(aq)  +  8OH– (aq)

 

                        5)  รวมสองครึ่งปฏิกิริยาเข้าด้วยกัน พร้อมทั้งตรวจสอบจำนวนประจุ

 

3CN–(aq)  +  6OH–(aq)

®

3CNO–(aq)  +  6e–  +  3H2O(l)

2(aq)  +  8H2O(l)  +  6e–

®

2(aq)  +  8OH– (aq)

3CN–(aq)  +  2(aq)  +  5H2O(l)

®

3CNO–(aq)  +  2(aq)  +  2OH–(aq)

 

 

 

ตัวอย่างที่ 6  จงดุลสมการ   (aq)   +   H2S(aq)   ®   Cr3+(aq)   +   S(s)   ในสารละลายกรดโดยวิธีครึ่งปฏิกิริยา

วิธีทำ              1)  เขียนครึ่งปฏิกิริยาออกซิเดชันและครึ่งปฏิกิริยารีดักชัน

 

 

  –2

 

0

ปฏิกิริยาออกซิเดชัน

H2S(aq)

®

S (s)   +   2e–

 

+6

 

+2

ปฏิกิริยารีดักชัน

(aq)   +   6e–

®

Cr3+(aq)

                        2)  ดุลประจุแต่ละครึ่งปฏิกิริยา เนื่องจากปฏิกิริยาเกิดในสารละลายกรด จึงเติม H+  ด้านที่ขาดประจุบวก

 

 

–2

 

0

ปฏิกิริยาออกซิเดชัน

H2S(aq)

®

S (s)   +   2e–   +   2H+

 

เติม 2H+  ด้านขวาของสมการเพื่อดุลประจุ

ปฏิกิริยารีดักชัน

(aq)   +   6e–   +   14H+

®

2Cr3+(aq)

 

เติม 14H+  ด้านซ้ายของสมการเพื่อดุลประจุ

 

 

                        3)  ดุลจำนวนอะตอม เติม H2O  เพื่อดุลอะตอม  H  และ  O

ปฏิกิริยาออกซิเดชัน

H2S(aq)

®

S (s)   +   2e–   +   2H+

 

ไม่ต้องเติม H2O เนื่องจากสมการดุลแล้ว

ปฏิกิริยารีดักชัน

(aq)   +   6e–   +   14H+

®

2Cr3+(aq)   +   7H2O(l)

 

เติม 7H2O ด้านขวาของสมการเพื่อดุลจำนวนอะตอม H และ O


 

                        4)  ทำจำนวนอิเล็กตรอนที่ให้และรับให้เท่ากัน โดยคูณด้วยตัวเลขที่เหมาะสม

 

คูณ 3

3H2S(aq)

®

3S(s)   +   6e–   +   6H+

 

(aq)   +   6e–   +   14H+

®

2Cr3+(aq)   +   7H2O(l)

 

 

                        5)  รวมสองครึ่งปฏิกิริยาเข้าด้วยกัน พร้อมทั้งตรวจสอบจำนวนประจุ

  

H2S(aq)

®

3S(s)   +   6e–   +   6H+

(aq)   +   6e–   +   14H+

®

2Cr3+(aq)   +   7H2O(l)

(aq)   +   H2S(aq)   +   8H+

®

2Cr3+(aq)   +   3S(s)   +   7H2O(l)

 

 

ตัวอย่างที่ 7  จงดุลสมการ (aq)  +  H2S(aq)  +  H+(aq)   ®   Mn2+(aq)  +  H2O(l)  +  S(s)   โดยวิธีครึ่งปฏิกิริยา

วิธีทำ              1)  หาเลขออกซิเดชันของธาตุหรือไอออนในปฏิกิริยา เพื่อกำหนดครึ่งปฏิกิริยา

+7

 

  –2

 

 

 

+2

 

 

 

0

(aq)

+

H2S(aq)

+

H+(aq)

®

Mn2+(aq)

 

H2O(l)

+

S(s)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                        2)  แยกสมการออกเป็นครึ่งปฏิกิริยาออกซิเดชันและครึ่งปฏิกิริยารีดักชัน

ปฏิกิริยาออกซิเดชัน

H2S(aq)

®

S (s)

ปฏิกิริยารีดักชัน

(aq)

®

Mn2+(aq)

                        3)  ดุลจำนวนอะตอมของแต่ละธาตุและผลรวมประจุไฟฟ้าในแต่ละครึ่งปฏิกิริยา

ครึ่งปฏิกิริยาออกซิเดชัน

–      ดุลจำนวนอะตอมที่ไม่ใช่ O และ H  ในที่นี้คือ S ซึ่งดุลแล้ว

–      ดุลจำนวนอะตอม O  ในที่นี้ไม่มี O จึงไม่ต้องดุล

–      ดุลจำนวนอะตอม H ทางด้านซ้ายมี H  2 อะตอม  จึงเติม 2H+  ทางด้านขวา  ดังนี้

H2S(aq)   ®   S(s)   +   2H+(aq)

–      ดุลจำนวนประจุไฟฟ้า ทางด้านซ้ายประจุเป็น 0 ด้านขวามีประจุ 2+ จึงเติม 2e– ทางด้านขวา ดังนี้

H2S(aq)   ®   S(s)   +   2H+(aq)   +   2e–

ครึ่งปฏิกิริยารีดักชัน

–      ดุลจำนวนอะตอมที่ไม่ใช่ O และ H  ในที่นี้คือ Mn ซึ่งดุลแล้ว

–      ดุลจำนวนอะตอม O  ทางด้านซ้ายมี O  4 อะตอม  จึงเติม 4H2O  ทางด้านขวา ดังนี้

(aq)   ®   Mn2+(aq)  +  4H2O(l)

–      ดุลจำนวนอะตอม H ทางด้านขวามี H  8 อะตอม  จึงเติม 8H+  ทางด้านซ้าย  ดังนี้

(aq)  +  8H+(aq)   ®   Mn2+(aq)  +  4H2O(l)

–      ดุลจำนวนประจุไฟฟ้า ทางด้านซ้ายประจุเป็น 2+ ส่วนทางด้านซ้ายมีประจุ 7+ จึงเติม 5e– ทางด้านซ้ายเพื่อทำให้มีประจุไฟฟ้าเป็น 2+ เท่ากัน ดังนี้

(aq)  +  8H+(aq)   +   5e–   ®   Mn2+(aq)  +  4H2O(l)

                        4)    ทำจำนวนอิเล็กตรอนในแต่ละครึ่งปฏิกิริยาให้เท่ากัน  โดยคูณด้วยตัวเลขที่เหมาะสม

                        ในครึ่งปฏิกิริยาออกซิเดชันให้ 2 อิเล็กตรอน  ส่วนครึ่งปฏิกิริยารีดักชันรับ 5 อิเล็กตรอน จึงดุลครึ่งปฏิกิริยาออกซิเดชันโดยการคูณด้วย 5 และดุลครึ่งปฏิกิริยารีดักชันโดยคูณด้วย 2 ได้เป็นดังนี้

ครึ่งปฏิกิริยาออกซิเดชัน

5 [ H2S(aq)   ®   S(s)   +   2H+(aq)   +   2e– ]

5 H2S(aq)   ®   5S(s)   +   10H+(aq)   +   10e–

ครึ่งปฏิกิริยารีดักชัน

2 [ (aq)  +  8H+(aq)   +   5e–   ®   Mn2+(aq)  +  4H2O(l) ]

2(aq)  +  16H+(aq)   +   10e–   ®   2Mn2+(aq)  +  8H2O(l)

                        5)    รวมสองครึ่งปฏิกิริยาเข้าด้วยกัน จะได้ปฏิกิริยารีดอกซ์ดังนี้

 

5 H2S(aq)

®

5S(s)   +   10H+(aq)   +   10e–

2(aq)  +  16H+(aq)   +   10e–

®

2Mn2+(aq)  +  8H2O(l)

2(aq)  +  5 H2S(aq)  +  6H+(aq)

®

2Mn2+(aq)  +  8H2O(l)   +   5S(s)

 

 

 

                        6)    ตรวจสอบจำนวนอะตอมของแต่ละธาตุและผลรวมประจุไฟฟ้าของทั้งสองด้านของสมการ

 

2(aq)  +  5 H2S(aq)  +  6H+(aq)

®

2Mn2+(aq)  +  8H2O(l)   +   5S(s)

2(1–)                      0                 6(1+)

 

2(2+)                   0                 0

 

Back to TOP

 

 


[Home] [Up]

บทเรียนออนไลน์นี้จัดทำโดยครูบุญรอด วงษ์สวาท ติดต่อประสานงานเกี่ยวกับเว็บไซต์นี้ โดยส่งความคิดเห็นที่ pmpsci@yahoo.com .
Copyright © 2010 กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ โรงเรียนพรหมานุสรณ์จังหวัดเพชรบุรี
อำเภอเมือง จังหวัดเพชรบุรี 76000
ปรับปรุงครั้งล่าสุด: 25/04/2013 17:28:33 +0700
Hit Counter